Şarap Sözlüğü

Son yılların oldukça popüler olan Şarap Kültürü daha yakından tanımak
için; Şarap Sözlüğü!

AOC: "Appellation d'Origine Controlée" Fransa da uygulanmakta olan ve
şarap üretim bölgelerini tamamen resmi olarak kontrol altına alınmış
coğrafi sınırları, beraberinde üzüm çeşitlerini, üretim miktarlarını
ve diğer bölgesel kıstasları belirtmek için kullanılan, yüksek kalite
şaraplarda kullanılan resmi kategoridir.

Aroma: Şarabın burunda algılanan kokusu.

Aromatik: Burunda hissedilen kokuların daha yoğun olduğu meyve ve
çiçeksi kokuların ağırlık kazandığı şaraplarda algılanan kokuları
ifade etmek için kullanılır.

Asidite: Üzümde doğal olarak bulunan tartarit asit miktarıdır.

Bacak: Kadehteki şarabın yavaşça dairesel hareketler ile çalkalanması
(merkezkaç uygulanması) sonucunda şarap kadehin iç cidarlarında bir
miktar yükselir ve yollar çizerek aşağıya doğru süzülürken Fransızcada
bacak (jambes) ya da gözyaşı (larmes) anlamına gelen oluşumlar meydana
getirir.

Bouchonné (bu-şo-ne): Mantar enfeksiyonu sonucunda bozulmuş (okside
olmuş) şaraplar için kullanılan bir terimdir.

Birincil Aroma: Şarap yapılan üzüm çeşidinden kaynaklı tazelik hissi
veren aromaları ifade etmek için kullanılır.

Bouquet (Buke): Aromalar'ın daha baskın olarak hissedildiği olgun yada
olgunlaşma aşamasındaki şarapların aromalarını ifade etmekte
kullanılır.

Cibre: Üzümün sıkılmasından sonra üzüm şırasından arta kalan kabuk,
çekirdek ve saptan oluşan artığa verilen isimdir.

Dekantasyon: Şarabı içmeye başlamadan önce, şarabın yılına ve üzüm
türüne de bağlı olarak belirli bir süre, "Karaf"a aktarılarak hava ile
temasının sağlanmasıdır. Bu işlemin amacı, genel olarak şarabın
aromalarının daha belirgin olarak ortaya çıkması ve uzun yıllar
beklemeden kaynaklı oluşabilecek kötü (ağır) kokuları şaraptan
uzaklaştırmaktır. (bkz.KARAF)

Degüstasyon: Bir şarabın özelliklerinin ifade edilebilmesi için
tadılmasına degüstasyon denir. Görsel, koku ve tad duyularının
tamamının bileşimi ile oluşan genel intiba.

Denge: Şarapta bulunan alkol, asit, tanen ve şeker oranlarının uyum
içinde birbirine baskın çıkmadan damakta eşit olarak algılanıyorsa bu
şarap dengeli bir şarap olarak adlandırılır. Kaliteli şaraplarda
mutlaka bulunması gerekli bir özelliktir.!

Derinlik: Şarabı ağızımızda gezdirmeye başladığımızda tek bir tad
olgusu yerine birbirinden farklı tadlar algılayabiliyorsak bu derinlik
ifadesi ile tarif edilmektedir.

Enoloji: Şarap ile ilgilenen bilim dalı.

Estate Bottling: Şarabın, üzümlerin yetiştiği bölgede kurulan
tesislerde üretildiğini ifade eder. Buradaki avantaj, bağlardan
toplanan üzümlerin, tesislere yakın olması sayesinde toplanan
üzümlerin hava ile teması sonucu oksidasyona başlamadan işlenmeye
başlamasıdır.

Fermantasyon: Üzüm şırası içinde doğal olarak bulunan şekerin, mayalar
tarafından yenilerek alkole dönüştüğü işlem sürecine verilen addır.

Finish: Bir şarap damakta gezdirilip yutulduktan veya tükürüldükten
sonra ağızda bıraktığı son etki için kullanılır. Aynı zamanda finish'i
'uzun' olan bir şarabın tadı ağzınızda uzun bir süre kalır, tadılan
şarabın kaliteli olduğunun bir göstergesidir.

Geniş: Şarabı ağzımızda dolaştırdıktan sonra damakta bıraktığı
tokluk/doygunluk hissidir.

Gövde: Şarabı ağızımızda gezdirdikten sonra damakta bıraktığı ağırlık
hissine verilen addır. Genelde zayıf, orta veya tam olarak telaffuz
edilir.

Kav: Şarapların sabit ısı, nem (%65-70) seviyesinde olduğu, titreşim
ve ışıktan korunaklı bir yerde, yatık olarak dinlenmeye bırakıldığı
yerlere verilen addır.

Kadifemsi: Damakta dengeli, esnek ve yumuşak dokulu his uyandıran
şarapların tarifinde kullanılır.

Karakter: Yapısında tad, aroma, tanen ve genel görünümde güçlü ve
dengeli şaraplar için telaffuz edilen bir ifadedir.

Konsantre: Tadları, aroması ve tanen'i yüksek yoğunlukta
bulunanşaraplar için kullanılan bir ifadedir.

Kupaj: Farklı üzüm türlerinden elde edilen iki yada daha fazla sayıda
şarap çeşidinin birbiriyle harmanlanması ile oluşan şaraplara verilen
genel addır. Genelde kupaj'da hedeflenen farklı aroma ve lezzetlerde
şaraplar oluşturmaktır.

Likör Şarap: Fermantasyonları durdurulup, alkol eklenerek üretilen
şaraplardır. Bu nedenle, alkol oranları normal şaraplardan daha
yüksektir. (örn: Porto gibi.)

Magnum: 1.5 litre hacmindeki büyük boy şişelere verilen isimdir.

Maserasyon: Kırmızı ve roze şarap üretiminde, üzümlerin kabuk ve
çekirdekleriyle birlikte bekletilerek renk, tanen ve diğer organik
maddelerin şaraba kazandırıldığı işleme verilen addır. (Cibre
fermantasyonu olarak da ifade edilir)

Maya: Üzüm şırasında bulunan şeker ile beslenip, bunun sonucunda
şekeri alkole çevirilmesini sağlayan tek hücreli mikroorganizmalardır.

Primeur (Genç) Şarap: Üzümün birincil aromalarını kaybetmeyeceği
şekilde özel bir yöntem ile üretilip vakit kaybetmeden şişelenip,
satışa sunulan ve fazla bekletilmeden, tercihen 6 ay, üzümün türüne
göre en geç 12 ay içinde tüketilmeleri gereken şaraplardır.

Sek: Tatlı olmayan şarap demektir. Aynı zamanda damakta sert tadlar
bırakan şaraplar için de bu ifade kullanılır. Ancak etiketinde sek
olarak belirtiliyor ise tatlılık bulundurmadığını ifade eder.

Sepaj: Fransızca'da, şarabın yapımında kullanılan üzüm çeşidini ifade
etmek kullanılır. Sepaj (monosepaj) şarap ise varietal olarak da
anılan tek bir üzüm çeşidinden yapılan şaraplara verilen isimdir.

Tanen: Üzüm'ün kabuğundan şaraba geçen ve ağızda burukluk veren
maddedir, özellikle kırmızı şarapta beyaz şaraba oranla çok daha fazla
yoğun olarak bulunur. Tanen üzüm kabuğu dışında, dinlendirme işlemi
sırasında meşe fıçı kullanılmış ise fıçıdan da şaraba bir miktar tanen
geçebilir.

Vintage (Rekolte): Bağbozumunu ifade eder, ancak bazı üreticiler
tarafından üzümlerin toplanıp şarap üretimine başlanan yıl olarak da
ifade edilebilir.

Vin de Pays: AOC klasmanından daha aşağıda bulunan genel olarak ülke
şarabı olarak ifade edilen şaraplar için kullanılan bir kategoridir.

Vitikültür: Bağcılık bilimi ve uygulamalarına verilen addır. Bağların
bulunduğu iklim şartları, toprak koşulları, coğrafi bölgeye uygun üzüm
çeşidinin seçimi, bağların tesis edilmesi, aşılama, hastalıklara karşı
mücadele ile ilgilenen bir bilim dalıdır.

Yarı Sek: Tatlılığı çok hafif derecede hissedilen şaraplardır.

Yarı Tatlı: Tatlılık oranı yarı sek'ten daha yüksek olan ancak tam
anlamı ile tatlı olarak nitelendirilmeyen şarapları tarif etmek için
kullanılır.

                                                            AFİYET OLSUN